پیامدهای تغییر کاربری اراضی در نواحی روستایی با تاکید بر توسعه گردشگری خانه های دوم(دهستان دوهزار، شهرستان تنکابن)

 

1- مقدمه

توسعه گردشگری خانه های دوم به عنوان نوعی از گردشگری در نواحی روستایی توانسته بر ابعاد گوناگون توسعه تاثیر گذار باشد. این اثرات و پیامدها را می توان در سه بعد کلیدی توسعه پایدار یعنی اقتصاد، اجتماع  و محیط مورد بررسی قرار داد، البته توسعه این نوع گردشگری در نواحی روستایی هم اثرات و پیامدهای مثبت و هم اثرات و پیامدهای منفی را به همراه دارد. در نگرش های جامعه محلی نسبت به توسعه گردشگری تابعی از اثرات مقبت و منفی می باشد.

بدین سان درک واکنش جامعه محلی و عواملی که برروی این طرز تفکر تأثیر می گذارند، به منظور دستیابی به حمایت مطلوب جامعه روستایی از توسعه گردشگری امری ضروری به شمار می آید اگر جامعه میزبان بر این باور باشد که توسعه گردشگری در حال تخریب محیط اجتماعی و فیزیکی آنها است و گردشگران عامل این روند هستند، ممکن است کیفیت تعاملات میان ساکنان و گردشگران دچار تنزل شود از این رو، برنامه‌ریزی‌ در راستای گردشگری پایدار در نواحی روستایی، باید براساس اهداف و اولویت‌های ساکنین باشد(علی قلیزاده و همکاران، 1389، 36) و حتی برخی از محققین گام را از این هم فراتر گذاشته و پیشنهاد می کنند که سطح فعالیتهای گردشگری محلی تنها به هنگام کسب اجازه قانونی از ساکنین ارتقاء یابد بهره برداری بهینه از منابع مرتبط با گردشگری لازمه دستیابی به توسعه پایداراست.این موضوع در شرایط مکانی مختلف از پیچیدگی های ویژه ای برخوردار است(رستمی، 1390). به طور کلی می (1991)بهترین مسیری که توسعه گردشگری را به سوی پایداری رهنمون می سازد را در شش مورد زیر خلاصه می کند:

فهم بهتر و هرچه بیشتر ارزش های محیط زیست؛

دستیابی به اطلاعات جامع درباره محیط زیست، ارزش ها و استعدادهای محلی و تاثیرات بیرونی؛

توجه هرچه بیشتر به پیامدهای منطقه ای برنامه های توسعه؛

بهره برداری از محیط زیست بر پایه ارزیابی برنامه های توسعه؛

ارتقاء شاخص های زیست محیطی به منظور بهبود کنترل فرایندهای محیطی؛

طراحی برنامه های توسعه با توجه به بالاترین کیفیت های زیست محیطی و پیش بینی تحولات

        آینده

در این راستا در روستاهای مقصد گردشگری ، بار توسعه و مدیریت فعالیت گردشگری باید به صورت مؤثر بر دوش ساکنین محلی، قرار داده شود. در قالب چنین رویکردی، نگرش و گرایش ساکنین محلی نقطه‌ ثقل فعالیت برنامه‌ریزی در گردشگری به حساب می‌آید و مشارکت آنان به عنوان کاتالیزوری در روند برنامه‌ریزی توسعه پایدار گردشگری مورد تاکید است (.

به هر جهت یکی از مهمترین پیامدهای توسعه گردشگری به خصوص توسعه گردشگری خانه های دوم در نواحی روستایی تغییر کاربری اراضی زراعی و باغی می باشد از آنجاییکه توسعه این نوع گردشگری یک فعالیت منبع پایه با تاکید بر زمین مناسب برای ساخت مسکن می باشد.

یکی از اثرات منفی گردشگری، پیامدهای منفی تغییرات کاربری اراضی است. اگر توسعه گردشگری مطابق با اصول برنامه ریزی کاربری اراضی نباشد می تواند مشکلاتی را در زمینه کاربری اراضی در نواحی روستایی ایجاد نماید به طوری که تسهیلات گردشگری ممکن است زمین هایی را اشغال کند که برای نوع دیگری از کاربری اراضی نظیر کشاورزی مناسب است(علی قلیزاده، 1387، 45). با این مقدمه این مقاله در پی بررسی رابطه بین توسعه گردشگری و تغییرات کاربری اراضی در دهستان دوهزار شهرستان تنکابن می باشد همچنین هدف دیگر این مقاله بررسی وضعیت کمی و کیفی وضعیت اراضی زراعی و باغی با استفاده از نگرش جامعه میزبان و میهمان با تاکید بر شاخص های عینی و ذهنی می باشد.

2- مبانی نظری

 

در ارتباط با توسعه گردشگری و اثرات ان بر نواحی مقصد مطالعات زیادی صورت گرفته (رهنمایی و همکاران،1387: قدمی و همکاران، 1386، قدمی و همکاران، 1389) و در مقیاس جهانی، تغییر کاربری اراضی یکی از پیامدهای محیطی توسعه گردشگری شناخته می شود. در بیشتر موارد، این مساله از تاثیرات منفی گردشگری به شمار می آید که در حومه ها،  نواحی روستایی، ساحلی و جنگلی با شدت بیشتر رخ می دهد؛ هرچند در مناطق شهری نیز دارای اهمیت ویژۀ خود است. ناپایداری اکولوژکی و تخریب چشم اندازهای طبیعی و انسانی از پیامدهای کلی تغییر نامطلوب کاربری اراضی است، که از دیدگاه پایداری فرایند توسعه گردشگری را با چالش روبرو می کند. زیرا در بسیاری از مکان ها و مقصدهای گردشگری عمده جاذبه های گردشگری تحت تاثیر ویژگی های زیبایی شناختی چشم اندازهای طبیعی و فرهنگی قراردارد. به طور مثال در بریتانیا 40 درصد مشاغل بخش گردشگری به طور مستقیم با زیبایی چشم اندازها و کیفیت محیط زیست پیوند دارد؛ این نسبت در نواحی روستایی به 70-60 درصد افزایش می یابد. بنابراین، تخریب چشم اندازهای طبیعی از طریق تغییر نامطلوب کاربری زمین، علاوه بر پیامدهای منفی زیست محیطی، زمینه حذف جلوه های زیبایی شناختی جاذبه های گردشگری را فراهم می سازد. و به زوال گردشگری و ازبین رفتن فرصت های توسعه درآینده می انجامد.

بر پایه دیدگاه های موجود، مجموعه فعالیت های گردشگری تحت تاثیر پنج عامل کلیدی: تحولات اجتماعی- جمعیتی و دگرگونی شیوه زندگی مردم، زمان و درآمد اضافی، توسعه تکنولوژی و ارتباطات، توسعه حمل و نقل و توسعه سیاسی پدید آمده اند، که پیامد آنها شکل گیری الگوهای گوناگون کاربری زمین است. این عوامل چارچوب مناسبی برای بازنگری بسترهای توسعه گردشگری و چگونگی تغییر کاربری اراضی پدید می آورند. بر این اساس گفته می شود، تغییر کاربری اراضی نه تنها یکی از پیامدهای توسعه گردشگری است، بلکه بخش جدایی ناپذیر آن است...  در این میان چالش اصلی بر سر مدیریت کاربری زمین و توسعه بی برنامه و خارج از کنترل گردشگری است؛ به طوری که در بسیاری از موارد ، فقدان برنامه ریزی، سیاست های عملی و ساز وکارهای قانونی زمینه شکل گیری کاربری های نامناسب و و مشکل ساز را فراهم می کند ..

برنامه ریزی کاربری اراضی در زمینه موضوعات مختلف گردشگری، مانند گردشگری شهری، گردشگری روستایی و گردشگری ساحلی به مواردی از قبیل توسعه امکانات و زیرساخت های حمل و نقل، خدمات پذیرایی و رستوران داری، مراکز اقامتگاهی، مکان های تفریح و سرگرمی و خدمات رفاهی مربوط می شود .علاوه بر اینها، پدیده هایی مانند گردشگری خانه های دوم یکی از زمینه های تغییر کاربری اراضی در نواحی ساحلی و حومه های روستایی به شمار می آید .. گسترش بی رویه و بی برنامه چنین پدیده ای می تواند پیامدهایی از قبیل تغییر چشم اندازه های طبیعی، توسعه ساخت و ساز در اراضی بکر، بهره برداری بی رویه از منابع طبیعی و عدم تعادل اکوسیستم را در پی داشته باشد. همچنین این پدیده و سایر روندهای مشابه و برآمده از درون  فرایند توسعه گردشگری، با ایجاد رقابت بر سر مالکیت زمین موجب افزایش قیمت زمین می شود؛ در چنین شرایطی دست اندازی بی رویه به حریم منابع طبیعی، سوداگری زمین و کالایی شدن آن شتاب می گیرد و زمینه تخریب روز افزون اراضی و ناپایداری اکولوژیکی در نواحی مقصد فراهم می شود  به طور کلی در نواحی مقصد گردشگری موضوعاتی از قبیل: رشد بی رویه تعداد گردشگران، چگونگی نظام مالکیت زمین، میزان حاکمیت قانون ، ایجاد فرصت های اقتصادی، میزان مشارکت جامعه محلی در روند برنامه های توسعه و... مهمترین بحث های پایه و بنیادین در زمینه توسعه گردشگری و کاربری اراضی را برمی انگیزند.

ضعف ساختارهای قانونی و نهادهای اجرایی یکی از مشکلات بنیادین کشورهای توسعه نیافته به شمار می آید که بهره برداری بهینه از منابع سرزمین از جمله اراضی را با چالش های بسیاری مواجه کرده است. علاوه بر اینها، منطق توسعه اقتصادی  و ایجاد فرصت های اقتصادی هر چه بیشتر با محوریت توسعه گردشگری، در بسیاری از موارد توجه به سایر ابعاد را در حاشیه قرار می دهد. در اینجا کسب سود هرچه بیشتر از زمین منطق کاربری زمین را شکل می دهد و فعالیت هایی از قبیل کشاورزی غیر اقتصادی تلقی می شوند بر این اساس، بسیاری از اراضی مستعد به توسعه بخش گردشگری اختصاص می یابند. تشدید این روند عدم تعادل در نظام کاربری زمین و ناپایداری توسعه را به دنبال دارد.

3- روش تحقیق و منطقه مورد مطالعه

روش تحقیق در این پژوهش از نوع توصیفی – تحلیلی با تاکید بر پیمایش میدانی می باشد. شیوه های جمع آوری اطلاعات به دو صورت اسنادی و میدانی می باشد در شیوه اسنادی تلاش شده است مقالات، پایانامه ها و کتابهای مرتبط با موضوع جمع آوری و مطالعه شود که در نهایت مطالعه این منابع پشتوانه تئوریکی تحقیق را فراهم آورده است. در شیوه میدانی با توجه به مطالعه مبانی و پیمایش اولیه در دهستان مورد نظر، سوالاتی در قالب پرسشنامه تهیه و تنظیم و در اختیار جامعه محلی قرار گرفته است برای درک درست از اثرات گردشگری خانه های دوم بر تغییر کاربری، در مجموع میزان زمین اختصاص یافته برای ساخت خانه های دوم هم مورد بررسی قرار گرفته است. واحد تحلیل مکانی کل دهستان دوهزار می باشد که از اوایل دهه 1380 بشدت تاحت تاثیر توسعه گردشگری خانه های دوم قرار گرفته است. جامعه آماری تحقیق تعداد  365 خانوار بومی در کل دهستان کوهستانی دوهزار می باشد که با استفاده از فرمول کوکران تعداد 150 خانوار به عنوان جامعه نمونه آماری انتخاب و پرسشنامه در اختیار آنها قرار گرفت.

 و در نهایت با استفاده از دو دوره آمار مجموع دهستان در سال های 72 و 82 مورد بررسی قرار گرفته، تا تغییر کاربری به تفکیک اراضی زراعی و یاغی مشخص شود.

محدوده مورد مطالعه این تحقیق، نواحی روستایی دهستان دوهزار واقع در بخش مرکزی شهرستان تنکابن می باشد که از طرف شمال به دهستان گلیجان و دریای خزر و از طرف جنوب به پوشش جنگلی و ارتفاعات  محدود می شود. این دهستان در سال 1385 دارای 16 نقطه روستایی، 486  خانوار و1426  نفر جمعیت می باشد. گونه شناسی گردشگری در این حوزه «گردشگری مبتنی بر طبیعت[1]» است و به دو شکل  عمده گردشگری روزانه عبوری (بدون اقامت شبانه) و خانه های دوم می باشد.

بر اساس اطلاعات جدول 1 و مقایسه آمار در دودوره  زمانی 1372 و 1382 در مورد سطح زیر کشت اراضی به تفکیک آبی و دیم بیانگر آن است که یک روند کاهشی سطح زیر کشت را نشان می دهد بطوری که کل اراضی زیر سطح کشت در سال 1372 برابر با 112 هکتار بوده که در بعد از اسکان این میزان در سال 1382 به 40 هکتار کاهش یافته است. نکته مهم این است که با توجه به محدودیت های منابه آبی و افزایش جمعیت در دهستان و در نهایت اختصاص و مهار چشمه های آبی برای مصرف شرب اراضی زیر کشت آبی بشدت کاهش یافته است و از 20 هکتار در سال 1372 به 1 هکتار در سال 1382 رسیده است(جدول1).

جدول1- وضعیت اراضی زراعی و باغات و قلمستان در دهستان دوهزار

           

72

82

نام دهستان

سطح زیرکشت آبی 

سطح زیرکشت دیم 

سطح زیرکشت آبی و دیم 

سطح زیرکشت آبی 

سطح زیرکشت دیم 

سطح زیرکشت آبی و دیم 

دوهزار

21

90

112

1

39

40

     منبع: وزارت جهاد کشاورزی

 

4- یافته های تحقیق

یافته های این پژوهش به دو شیوه توصیفی و تحلیلی مورد پردازش قرار گرفته است. بر اساس یافته های مستخرج از پرسشنامه میانگین سنی پاسخ گویان 46.5 سال بین 29 تا 74 سال می باشد. همچنین وضعیت جنسی پاسخ گویان 4 درصد را زنان و 96 درصد را مردان تشکیل می دهند. در ارتباط با وضعیت سواد یافته های بیانگر آن است که 20 درصد از ساکنین دارای سطح سواد ابتدایی، 4 درصد راهنمایی، 40 درصد دیپلم، 24 درصد لیسانس و 12 درصد هم فوق لیسانس و بالاتر می باشند.

 

1-4- سطح توسعه گردشگری در دهستان دوهزار

برای درک سطح توسعه گردشگری خانه های دوم از دو نوع شاخص های عینی و ذهنی استفاه شده است. تعداد خانه های دوم در کل دهستان به عنوان شاخص عینی و نظرات ذهنی جامعه محلی به عنوان شاخص ذهنی در نظر گرفته شده است. بر اساس اطلاعات جدول(2) در مجموع در کل دهستان تعداد 444 خانه اصلی وجود دارد این در حالی است که تعداد خانه های دوم 640 خانه می باشد یعنی درصد خانه های دوم نسبت به کل  مساکن در کل دهستان دوهزار برابر با 53.6 درصد می باشد. همچنین در ارتباط با سطح توسعه یافتگی گردشگری خانه های دوم که با استفاده از طیف لیکرت و نظرات جامعه محلی سنجیده شده است میانگین محاسبه شده (3.2از 5) بیانگر سطح توسعه یافتگی بالای این نوع گردشگری در محدوده جغرافیایی دهستان دوهزار می باشد(جدول3).

و در مجموع یافته ها نشان می دهد، نواحی روستایی دهستان دوهزار دارای سطح متفاوتی از توسعه گردشگری می باشند. به طوری که روستاهای برسه، شانه تراش از رشد بیشتر و روستاهایی که در ارتفاع پایین تر قرار دارند از رشد کمتری برخوردارند. براین اساس با استفاده از طیف لیکرت و شاخص ترکیبی ذهنی ارزیابی ساکنین از میزان رشد گردشگری، سطح توسعه و یا غلبه کارکرد گردشگری در نواحی روستایی مورد نظر تعیین شد. یافته ها نشان می دهد، که در دهستان دوهزار در مجموع  گردشگری در سطح بالایی قرار دارد. اما نکته مهم این است که دو نوع گردشگری در منطقه وجود دارد. یکی گردشگری از نوع گذری که بیشتر در ایام تعطیل و نوع دیگر از نوع خانه های دوم می باشد.

جدول2- تعداد جمعیت، خانوار و تعداد خانه های دوم در ناحیه مورد مطالعه

 

تعداد مساکن

 

 

خانه های دائمی

تعداد خانه های دوم

مجموع خانه های دائمی و دوم

درصد خانه های دوم نسبت به کل  مساکن

دهستان دوهزار

441

640

1081

6/53

منبع: مرکز آمار ایران، 1385 و مطالعات میدانی 1389

2-4- گردشگری و تغییر کاربری اراضی زراعی

بر اساس ماهیت گردشگری خانه های دوم در دهستان دوهزار، زمین برای احداث بنا از الزامات پایه ای محسوب می شود، از طرفی دیگر با توجه به شیب بالای زمین برای ساخت بنا به ناچار اراضی زراعی و باغی تبدیل به خانه های دوم در منطقه شده است. بر اساس خروجی های مستخرج از پرسشنامه میانگین اراضی اختصاص یافته برای هر یک از خانه های دوم برابر با 763.4 متر مربع می باشد که از این میزان 120 متر را خود مسکن و مابقی حیاط و پارکینگ اختصاص یافته است(جدول3).

جدول3- وسعت خانه های دوم در ناحیه مورد مطالعه

 

وسعت اعیانی خانه های دوم

وسعت عرصه  خانه های دوم

عرصه و اعیان

میانگین

121.7

641.7

763.4

انحراف معیار

56.9642

693.1634

750.12

کمترین

56

100

156

بیشترین

450

3000

3450

منبع: یافته های میدانی

3-4-گردشگری و تغییر کاربری اراضی زراعی

از مهمترین پیامدهای گردشگری تغییر کاربری اراضی زراعی در نواحی روستایی می باشد، در این راستا بر اساس نظرات جامعه محلی گردشگری در سطح وسیعی موجب تغییر کاربری شده است. بطوری که از کل پاسخ گویان (150 پاسخگو)، تعداد 142 نفر گزینه های زیاد و بسیار زیاد را انتخاب کرده اند و در مقابل تنها 8 درصد گزینه های کم و بسیار کم را انتخاب کرده اند این در حالی است که سطح معناداری محاسبه شده(0.000) حاکی از توافق معنادار در بین نگرش های پاسخ گویان است(جدول4).

جدول4-  وضعیت تغییر کاربری از دیدگاه ساکنین محلی

 

تعداد مشاهدات

مورد انتظار

باقیمانده

بسیار زیاد

57

37.5

19.5

زیاد

85

37.5

47.5

کم

4

37.5

33.5-

بسیار کم

4

37.5

33.5-

کل

150

150

150

مقدار کای اسکوئر

130.160

در جه آزادی

3

سطح معناداری

0.000

منبع: یافته های میدانی

4-4-گردشگری و تغییر کاربری اراضی باغی

از مهمترین پیامدهای گردشگری به خصوص توسعه گردشگری خانه های دوم در نواحی روستایی، تخریب اراضی باغی می باشد. در منطقه دوهزار با توجه به کوهستانی بودن منطقه و  شیب اراضی، باغداری بصورت کشت فندق رواج داشته که با توسعه گردشگری خانه های دوم  بیشتر اراضی تبدیل به خانه های دوم شده است. هر چند اطلاعات دقیق کمی در دسترس نمی باشد اما با مشاهدات میدانی می توان به این نکته دست یافت که بسیاری از اراضی باغی منطقه تبدیل به خانه های دوم با حیاط های بزرگ شده است. . البته بخشی از تغییر کاربری اختصاص به مراکز اقامتی و پذیرایی دارد. در این راستا بر اساس نظرات جامعه محلی توسعه گردشگری خانه های دوم در سطح وسیعی موجب تغییرات کاربری شده است(جدول5).

 

جدول5- گردشگری و تغییرکاربری اراضی زراعی و باغی

 

تعداد مشاهدات

مورد انتظار

باقیمانده

بسیار زیاد

24

30

6-

زیاد

56

30

26

متوسط

24

30

6-

کم

39

30

9

بسیار کم

7

30

23-

کل

150

 

 

مقدار کای اسکوئر

45.267

در جه آزادی

4

سطح معناداری

0.000

منبع: یافته های میدانی

با توجه به بن بست بودن منطقه دوهزار و کمبود زمین مناسب در اثر شیب برای ساخت ویلا و خانه های دوم به ناچار بخشی از اراضی جنگلی و منابع طبیعی چه به لحاظ قانونی و چه به لحاظ غیر قانونی موجب تخریب قرار گرفته است البته با توجه به مدیریت جنگل و منابع طبیعی و بر اساس نظرات جامعه محلی تغییر کاربری در این بخش کمتر از بخش های دیگر است، بطوری که مقادیر باقیمانده در ارتباط با گزینه های بسیار زیاد منفی می باشد و در مقابل در ارتباط با گزینه های کم و بسیار کم مثبت می باشد(جدول6).

جدول6- گردشگری و تغییر کاربری اراضی منابع طبیعی

 

تعداد مشاهدات

مورد انتظار

باقیمانده

بسیار زیاد

14

37.5

23.5-

متوسط

19

37.5

18.5-

کم

56

37.5

18.5

بسیار کم

61

37.5

23.5

کل

150

150

150

مقدار کای اسکوئر

47.707

در جه آزادی

3

سطح معناداری

0.000

منبع: یافته های میدانی

 

5-4-تغییر کاربری و پیامدهای اقتصادی(افزایش درآمد)

پیامدهای تغییر کاربری اراضی در اثر توسعه گردشگری خانه های دوم را می توان از دیدگاه های مختلفی مورد بررسی قرار داد بطوری که قبل از توسعه گردشگری یعنی نیمه اول دهه 1370 قیمت اراضی در نواحی روستایی دهستان دوهزار بسیار پایین بوده و  این روند بعد از توسعه گردشگری رو به رشد می باشد. مهمترین پیامد اقتصادی در اثر توسعه گردشگری خانه های دوم افزیش قیمت اراضی می باشد، تقاضای بالا برای زمین های مناسب جهت ساخت و ساز مسکن افزایش قیمت اراضی را به همراه داشته است این در حالی است که کشاورزی سنتی با تاکید بر باغداری و دامداری سنتی نمی توانست این درامد بالا را برای ساکنین به همراه داشته باشد. مهمترین پیامد افزایش درامد در اثر فروش اراضی، مهاجرت به شهر بوده بطوری که بخشی از ساکنین محلی با خرید مغازه در داخل شهر ها تغییر شغل داده اند،  و در نهایت برخی از همین مهاجران دوباره به مناطق روستایی برگشته اند البته در فرآیند مهاجرت معکوس مهاجران به عنوان صاحبان خانه های دوم و یا متقاضی خانه های دوم وارد  این منطقه می شوند در این راستا یافته های نشان می دهد که بین دو متغیر تغییر کاربری و افزایش درامد ضریب همبستگی0.461 و سطح معناداری محاسبه شده(0.000) بین دو متغیر حاکی از روابط مستقیم و معنادار در بین دو دیدگاه می باشد. یعنی هرچه تغییر کاربری بیشتر شود قیمت اراضی بالاتر و به همان نسبت افزایش درآمد ناگهانی بیشتری نصیب خانوار ها می شود.

به دنبال افزایش درامد، بهبود زندگی خانوارها در تمامی ابعاد فراهم می شود بطوری که بر اساس نظرات جامعه محلی مقدار همیتگی بین دو متغیر برابر با 0.318 و سطح معناداری محاسبه شده هم برابر با 0.001 می باشد از انجائیکه خطای محاسبه شده کمتر 0.05 می باشد با 99 در صد می توان گفت که بین تغییر کاربری اراضی و افزایش قیمت بهبود وضعیت زندگی در منطقه دوهزار رابطه معنادار و مستقیم وجود دارد.

جدول7- رابطه بین تغییر کاربری یاراضی و مولفه های اقتصادی

مولفه

 

میزان رضایت مندی از درآمدهای

بهبود وضعیت زندگی

افزایش قیمت اراضی

پس انداز

آینده مالی

تغییرات کاربری اراضی در اثر توسعه گردشگری

مقدار همبستگی

0.461**

/ 7 نظر / 110 بازدید
الناز

با سلام به سایت عاشقانه و تفریحی ما سری بزنید . دوست داشتید فعالیت کنید توی سایت و انجمن عاشقانه و ... و از امکانات سایت هم استفاده کنید و دوستان زیادی پیدا کنید ! پیشنهاد ما استفاده از مرورگر فایرفاکس یا گوگل کروم هست . یکبار سایت باز بشه دفعات بعدی سرعت لود سایت بیشتر میشه . با تشکر " دنا پاتوق" www.DenaPatogh.com

سلام دایی . وحید هستم موفق باشی .بای

حامد مصطفی پور

سلام ممنون از اینکه روستا مونو به رخ کشیدید من که میگم استرالیای ایرانه آخه وقتی زمین های شالی نشاء میشن طیعت بکری از علف های مجاور جاده به روی آسفالت میاد ، برگ درختان که دست به قنوت اند و ....... پاییز هم برگ های نقاشی شده از طرف خدا روی صخره های کنار رود خانه کولر طبیعی و خنک شبانه که از پنجره ها شب های تابستان مهمون خونه ها مونه و... که شما تو متن هاتون آوردین و میارین [گل][گل][گل]

بازاریاب

دوست عزیز سلام اگر تمایل دارید مدیریت قوی تری بر وبلاگ خود داشته باشید،امکانات بیشتری به مخاطبین خود ارائه نمایید و یا یک گام بزرگ برای ورود به دنیای وب مستران بردارید ما توصیه می کنیم همین امروز از امکانات رایگان ارائه شده توسط تیم اندیشه ی برتر نهایت بهره را ببرید و با تبدیل وبلاگ خود به وب سایت خواسته های خود را محقق کنید. هم اکنون اقدام کنید و از امکانات دامین و هاست رایگان برخوردار شوید http://designer.moshakhasat.com همچنین در صورتی که تمایل دارید از طریق وبلاگ خود کسب درآمد کنید آدرس زیر را نیز حتما ملاحظه بفرمایید http://www.moshakhasat.com/index.php?route=information/information&information_id=9 با تشکر 1345419301.85

موفقیت در کمین شماست

امروز گامی برای موفقیت برداشته اید؟ مجموعه ی آموزشی سریع خوانی همراه با نرم افزار ارائه شده توسط استاد بزرگ کتاب خوانی جهان مجموعه ی 7 راز بزرگ انگیزه مجموعه ی آموزشی استفاده از قدرت حافظه مجموعه ی آموزشی استفاده بهینه از شرایط بد و بدشانسی ها مجموعه ی آموزشی تفکر تحول برانگیز مجموعه ی آموزشی تمرکز جادویی مجموعه ی آموزشی راه های اجرایی کسب ثروت مجموعه ی آموزشی مثبت اندیشی و اعتماد به نفس مجموعه ی آموزشی پیروزی در تعاملات روزانه بسته ی آموزشی نکات طلایی برای موفقیت دانشجویان بسته ی آموزشی نکات طلایی در صحبت کردن با کودکان زود دیر می شود 186345143

ماورا

سلام من ماورا هستم عاشق نازیلام

يونس م

خيلي عالي بود [لبخند]